รู้ทันโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ตรวจพบไว รักษาเร็ว เพิ่มโอกาสรอดชีวิต

โรคหลอดเลือดสมอง หรือที่หลายคนเรียกว่า สโตรก (Stroke) เป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่สามารถเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็ว และไม่ทันตั้งตัว แต่รู้หรือไม่ว่าหากสังเกตอาการได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ และรีบเข้ารับการรักษาภายในเวลาอันสั้น ก็สามารถช่วยลดความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับสมอง และเพิ่มโอกาสรอดชีวิตได้อย่างมาก

ในบทความนี้ เราจะพาคุณรู้จักโรคหลอดเลือดสมอง พร้อมวิธีสังเกตอาการเบื้องต้น และเหตุผลว่าทำไมจึงควรรีบพาผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที

1.โรคหลอดเลือดสมอง หรือ สโตรก (Stroke) คืออะไร

2.BE-FAST สัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน

3.สาเหตุการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง หรือ สโตรก (Stroke)

4.ปัจจัยเสี่ยงที่เพิ่มโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดสมอง หรือ สโตรก (Stroke)

5.ทำไมต้องรีบนำผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองส่งโรงพยาบาล

โรคหลอดเลือดสมอง หรือ สโตรก (Stroke) คืออะไร

โรคหลอดเลือดสมอง หรือ สโตรก (Stroke) คือ ภาวะที่สมองขาดเลือดหรือออกซิเจนอย่างเฉียบพลัน เนื่องจากหลอดเลือดในสมองตีบ แตก หรืออุดตัน ส่งผลให้เซลล์สมองบางส่วนเสียหายหรือหยุดทำงาน

โดยทั่วไป แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก:

• โรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน (Ischemic Stroke): เกิดจากลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดสมอง ซึ่งพบได้มากถึง 80% ของผู้ป่วยทั้งหมด
• โรคหลอดเลือดสมองแตก (Hemorrhagic Stroke): เกิดจากหลอดเลือดในสมองแตก ทำให้เลือดไหลเข้าเนื้อสมอง ก่อให้เกิดความเสียหายรุนแรง

BE-FAST สัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน

หนึ่งในวิธีที่ช่วยให้ประชาชนทั่วไปสามารถสังเกต อาการโรคหลอดเลือดสมองได้อย่างง่ายดาย คือการจำหลัก BE-FAST ซึ่งเป็นคำย่อจากภาษาอังกฤษ 6 ตัว ที่สะท้อนอาการเตือนสำคัญ 6 ข้อ ได้แก่:

• B - Balance (การทรงตัว): เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ หรือรู้สึกวิงเวียน
• E - Eyes (สายตา): มีปัญหาเรื่องการมองเห็น เช่น เห็นภาพซ้อน หรือพร่ามัว
• F - Face (ใบหน้า): ใบหน้าหรือมุมปากเบี้ยว ยิ้มไม่เท่ากัน
• A - Arms (แขนขา): แขนหรือขาอ่อนแรง หรือชาครึ่งซีก
• S - Speech (การพูด): พูดไม่ชัด พูดติดขัด หรือไม่เข้าใจคำพูด
• T - Time (เวลา): หากพบอาการข้างต้น ต้องรีบพาผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที

จำไว้เสมอ: "เวลา คือ ชีวิต" ทุกวินาทีมีค่า ยิ่งรีบรักษา โอกาสรอดและฟื้นตัวจะยิ่งมากขึ้น รวมถึงลดภาวะแทรกซ้อน

สาเหตุการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง หรือ สโตรก (Stroke)

โรคหลอดเลือดสมองมักเกิดจากปัญหาหลอดเลือดภายในร่างกาย ซึ่งอาจมาจากหลายปัจจัย เช่น:

• ลิ่มเลือดที่หลุดจากหัวใจหรือเส้นเลือดใหญ่มาอุดตันหลอดเลือดในสมอง
• ความดันโลหิตสูงที่ไม่ได้ควบคุม ทำให้หลอดเลือดแตก
• เส้นเลือดในสมองเสื่อมหรืออักเสบ
• ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (เช่น Atrial Fibrillation)
• ภาวะไขมันในเลือดสูงและหลอดเลือดตีบแข็ง

ปัจจัยเสี่ยงที่เพิ่มโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดสมอง หรือ สโตรก (Stroke)

โรคหลอดเลือดสมอง หรือ สโตรก (Stroke) มักเกิดจากการอุดตันหรือแตกของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมอง ซึ่งมีหลายปัจจัยเสี่ยงที่สามารถเพิ่มโอกาสในการเกิดโรคได้ โดยแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่

1. ปัจจัยเสี่ยงจากพฤติกรรมการใช้ชีวิต

• รับประทานอาหารที่มีไขมันสูง หรือมีรสเค็มจัด
• ภาวะโรคอ้วน หรือขาดการออกกำลังกาย
• การสูบบุหรี่หรือสัมผัสควันบุหรี่เป็นประจำ
• ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก
• ใช้สารเสพติดหรือยาที่ส่งผลต่อระบบประสาท

2.ปัจจัยเสี่ยงจากโรคประจำตัวและความผิดปกติของหลอดเลือด

• ความดันโลหิตสูง
• ไขมันในเลือดสูง (คอเลสเตอรอล)
• โรคเบาหวาน
• ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
• โรคหัวใจ เช่น ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ, หัวใจล้มเหลว, โรคลิ้นหัวใจติดเชื้อ
• หลอดเลือดแดงที่คอตีบ
• ความผิดปกติของเม็ดเลือดแดงหรือเกล็ดเลือด
• ภาวะเลือดแข็งตัวผิดปกติ
• โรคหลอดเลือดสมองผิดปกติตั้งแต่กำเนิด

3.ปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ที่ไม่สามารถควบคุมได้

• อายุ: ผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 55 ปีขึ้นไป มีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น
• เพศ: ผู้ชายมีโอกาสเกิดโรคมากกว่า แต่ผู้หญิงมีอัตราการเสียชีวิตสูงกว่า
• เชื้อชาติ: ชาวแอฟริกัน-อเมริกันมีแนวโน้มเป็นโรคมากกว่ากลุ่มอื่น
• กรรมพันธุ์: หากสมาชิกในครอบครัวมีประวัติเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ความเสี่ยงจะสูงขึ้น
• การใช้ฮอร์โมน: เช่น การใช้ยาคุมกำเนิดหรือฮอร์โมนบำบัดที่มีเอสโตรเจน 

ทำไมต้องรีบนำผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองส่งโรงพยาบาล

Golden Period หรือ เวลา คือปัจจัยสำคัญที่สุดในการรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

• ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองมี Golden Period เพียง 4.5 ชั่วโมงเท่านั้น ที่ต้องได้รับยาละลายลิ่มเลือด นับจากเริ่มมีอาการ เพื่อช่วยเปิดทางไหลเวียนของเลือดสู่สมอง
• หากจำเป็นต้องทำการใส่สายสวนเพื่อเอาลิ่มเลือดที่อุดตันออกจากเส้นเลือดสมอง (Endovascular) ควรดำเนินการภายใน 6 ชั่วโมง เพื่อป้องกันไม่ให้สมองเกิดความเสียหายจากภาวะขาดเลือด
• ยิ่งได้รับการรักษาเร็วเท่าไหร่ โอกาสฟื้นตัวและลดภาวะแทรกซ้อนจะยิ่งสูงขึ้น

โรคหลอดเลือดสมอง หรือ สโตรก (Stroke) เป็นภาวะที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน การรู้จักสัญญาณเตือนด้วยหลัก BE-FAST และพาผู้ป่วยเข้ารับการรักษาภายในช่วงเวลา Golden Period คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยชีวิต และลดความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อนได้